Najpierw ustal, co naprawdę finansujesz
Załóżmy, że projekt wymaga 100 jednostek kapitału. Bank finansuje 60, właściciel wnosi 20, a brakujące 20 trzeba pozyskać z zewnątrz. Jednym wariantem jest nowy wspólnik, drugim dodatkowy dług, o ile jego miejsce w strukturze zaakceptuje kredytodawca senioralny.
Nie porównuj samej stopy procentowej z procentem udziałów. Zestaw łączny koszt długu, zasady wcześniejszej spłaty, zabezpieczenia, prawa inwestora i sposób podziału pieniędzy przy sprzedaży lub refinansowaniu.
Przykład: ten sam kapitał, inne konsekwencje
Inwestor wnosi 20 jednostek i zgodnie z przyjętym przykładem otrzymuje 20% zysku do podziału, który wyniósł 30. Jego udział w zysku to 6. Nie jest to jednak pełna wycena transakcji. Trzeba jeszcze ustalić zwrot wniesionego kapitału, kolejność wypłat, udział w stratach i ewentualne uprawnienia korporacyjne.
Alternatywnie 20 jednostek pożyczki na dwa lata przy założonym oprocentowaniu prostym 12% rocznie generuje 4,8 odsetek. Prowizja 2% dodaje 0,4. Łączny koszt w tym uproszczonym scenariuszu wynosi 5,2. To wyłącznie ilustracja mechanizmu, nie stawka rynkowa ani oferta.
W tym przykładzie różnica wynosi 0,8. Wystarczy jednak wydłużyć dług do trzech lat, by odsetki i ta sama prowizja wyniosły 7,6, jeszcze bez innych opłat. Ważny jest również zakres udziałów: inwestor w spółce celowej może wyjść wraz z projektem, ale jego prawa wygasają dopiero na zasadach przewidzianych w dokumentacji. Udziały w spółce operacyjnej mogą oznaczać znacznie dłuższą relację.
Co się dzieje, gdy harmonogram się rozjeżdża
Dług nie przestaje kosztować tylko dlatego, że budowa się opóźniła. Odsetki mogą dalej narastać, a umowa może przewidywać opłaty za przedłużenie lub naruszenie warunków. Dlatego porównanie musi obejmować również scenariusz opóźnienia.
Wspólnik kapitałowy zwykle nie wymaga spłaty według tego samego harmonogramu co pożyczkodawca, ale w zamian uczestniczy w ekonomice projektu i może uzyskać wpływ na decyzje. To inny rozkład ryzyka, a nie darmowa elastyczność.
Są też inwestorzy, którzy pomagają w komercjalizacji, wykonawstwie lub pozyskiwaniu kolejnych projektów. Takiej wartości nie da się uczciwie porównać samą tabelą kosztów finansowania.
Zapisy, które potrafią zmienić wynik
Sprawdź kolejność zaspokajania roszczeń, pakiet zabezpieczeń i wymaganą zgodę banku senioralnego. Bez spójności między dokumentami kredytowymi i umowami finansujących nawet atrakcyjna ekonomicznie struktura może być niewykonalna.
Sprawdź termin wymagalności, minimalne wynagrodzenie, prowizje oraz koszt wcześniejszej spłaty. Krótszy czas finansowania nie musi oznaczać proporcjonalnie niższego rachunku.
Przyjrzyj się kowenantom, skutkom naruszenia umowy i ewentualnym prawom do konwersji długu na udziały. Mezzanine nie zawsze oznacza brak rozwodnienia kapitału. O tym rozstrzygają konkretne zapisy.
Decyzję podejmij na scenariuszach, nie na jednej liczbie
Policz wynik bazowy, opóźnienie i słabszą sprzedaż. Następnie porównaj, ile gotówki zabiera każda struktura, kiedy pojawia się obowiązek wypłaty i jakie prawa oddajesz w zamian. Dopiero taki obraz pozwala ocenić, który kapitał faktycznie pasuje do projektu.
